Άγχος / Αίσθημα Πίεσης
Όταν κάποιος έρχεται να ζητήσει βοήθεια, σχεδόν πάντα κάνω την ίδια ερώτηση:
«Τι είναι αυτό που σε απασχολεί περισσότερο;»
Και τις περισσότερες φορές, η απάντηση περιλαμβάνει το άγχος.
Άλλοτε ως το κύριο πρόβλημα, άλλοτε ως κάτι που “συνοδεύει” όλα τα υπόλοιπα.
Με τα χρόνια έχω καταλάβει πως πίσω από τη λέξη “άγχος” κρύβονται δύο πολύ διαφορετικοί κόσμοι.
Όταν το άγχος γίνεται φόβος
Ας ξεκινήσουμε από κάτι βασικό:
Δεν μπορούμε —και δεν χρειάζεται— να ξεφορτωθούμε το άγχος και τον φόβο από τη ζωή μας.
Είναι μηχανισμοί που μας προστατεύουν, μας κινητοποιούν, μας κρατούν σε επαφή με ό,τι έχει αξία για εμάς.
Φαντάσου να βρισκόσουν στην άκρη ενός γκρεμού και να μην ένιωθες ίχνος φόβου.
Ή να ήθελες όσο τίποτα να γίνεις ηθοποιός, αλλά την παραμονή των εξετάσεων να αποφάσιζες να ξενυχτήσεις.
Το άγχος είναι εκείνο που σε κάνει να σκεφτείς: “Μείνε σπίτι, προετοιμάσου, ξεκουράσου.”
Σου θυμίζει τι είναι σημαντικό.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτό το άγχος δεν μας κινητοποιεί αλλά μας παραλύει.
Όταν μας κάνει να αποφεύγουμε καταστάσεις που έχουν νόημα για εμάς, όταν έρχεται χωρίς λόγο, όταν διαρκεί περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται ή γίνεται τόσο έντονο που μας εξαντλεί.
Ίσως να έχεις ζήσει στιγμές έντονου πανικού: ταχυκαρδία, δύσπνοια, ιδρώτας, ένας φόβος ότι κάτι κακό θα συμβεί.
Ίσως αποφεύγεις μέρη με πολύ κόσμο, ταξίδια, ή νιώθεις ασφάλεια μόνο στο “δικό σου” περιβάλλον.
Ίσως φοβάσαι κάτι πιο συγκεκριμένο — ύψη, αεροπλάνα, ζώα, μικρόβια.
Ή ίσως νιώθεις άβολα σε κοινωνικές περιστάσεις, με τη σκέψη πως οι άλλοι θα σε κρίνουν.
Σε κάθε περίπτωση, το άγχος έχει συνδέεται με κάτι συγκεκριμένο.
Ξέρεις τι είναι αυτό που σε αγχώνει.
Και έρχεσαι για βοήθεια γιατί θέλεις να το διαχειριστείς — απλώς δεν ξέρεις πώς.
Ψυχοθεραπεία
μαθαίνεις σταδιακά
να παρατηρείς τις αυτόματες
αντιδράσεις σου
Στη θεραπεία, μαθαίνεις σταδιακά να παρατηρείς τις αυτόματες αντιδράσεις σου.
Να ξεχωρίζεις πότε το άγχος σου είναι δικαιολογημένο και πότε όχι.
Να αναγνωρίζεις τις σκέψεις που το πυροδοτούν:
«Θα χάσω τον έλεγχο», «Θα πάθω κάτι κακό», «Θα γελοιοποιηθώ».
Και να αρχίζεις να βλέπεις αυτές τις σκέψεις όχι ως απόλυτες αλήθειες, αλλά ως ερμηνείες του μυαλού σου.
Με τον καιρό, μαθαίνεις να τις αμφισβητείς.
Και το πιο σημαντικό — μαθαίνεις να μην φοβάσαι να φοβάσαι.
Όταν το άγχος δεν έχει πρόσωπο — μόνο πίεση
Υπάρχει όμως κι ένας άλλος τύπος άγχους, πιο ύπουλος.
Όχι τόσο έντονος, αλλά διαρκής.
Σαν μια μόνιμη εσωτερική πίεση που δεν σε αφήνει ποτέ να χαλαρώσεις πραγματικά.
Ίσως να το ξέρεις κι εσύ αυτό το συναίσθημα:
να νιώθεις ότι πρέπει πάντα να κάνεις κάτι,
να βελτιώνεσαι, να προχωράς, να αποδίδεις.
Να μην σταματάς ποτέ.
Η καθημερινότητα μοιάζει με μια ατελείωτη λίστα από “πρέπει”.
Να πετύχεις στη δουλειά, να φροντίζεις τους άλλους, να προσέχεις την υγεία σου, να είσαι “καλός” σύντροφος, φίλος, γονιός, άνθρωπος.
Ακόμα και όταν πας διακοπές ή βγαίνεις έξω, μπορεί να σκέφτεσαι: “Μήπως θα έπρεπε να κάνω κάτι πιο χρήσιμο;”
Κι ενώ οι άλλοι μπορεί να σε θαυμάζουν για την επιτυχία και την αφοσίωσή σου,
εσύ σπάνια νιώθεις ικανοποίηση.
ότι και αν πέτυχεις δεν σου είναι ποτέ αρκετό.
Στο σώμα, αυτή η πίεση μεταφράζεται σε πονοκεφάλους, στομαχικά, αϋπνία, υπερένταση.
Κι όμως — αντί να σταματήσεις, πατάς κι άλλο το γκάζι.
Γιατί μέσα σου υπάρχει η ελπίδα ότι “αν προσπαθήσω λίγο ακόμα, μετά θα χαλαρώσω.”
Μόνο που αυτή η στιγμή δεν έρχεται ποτέ.
Ο πήχης πάντα μετακινείται λίγο πιο πέρα.
Και η ζωή κυλάει μέσα σε μια αδιάκοπη προσπάθεια να “προλάβεις”.
Κάποιες φορές ίσως φαντάζεσαι να τα παρατάς όλα — να εξαφανίζεσαι, να ξεκινάς αλλιώς.
Αλλά βαθιά μέσα σου ξέρεις ότι δεν είναι η ζωή που πρέπει να αλλάξει — είναι ο τρόπος που τη ζεις.
Ψυχοθεραπεία
αρχίζουμε να κοιτάμε μαζί
από πού προέρχεται
όλη αυτή η εσωτερική πίεση
Στη θεραπεία, αρχίζουμε να κοιτάμε μαζί από πού προέρχεται όλη αυτή η εσωτερική πίεση.
Ποιος σου έμαθε ότι η αξία σου εξαρτάται από το αποτέλεσμα;
Ότι η ξεκούραση σημαίνει τεμπελιά;
Ότι πρέπει να είσαι “αρκετός” για να αγαπηθείς;
Και σιγά-σιγά, δοκιμάζεις κάτι διαφορετικό:
Να κάνεις παύσεις.
Να δίνεις χώρο στις ανάγκες σου.
Να αναρωτιέσαι: Αυτό που κάνω, με εξυπηρετεί εμένα ή απλώς ικανοποιεί ένα παλιό, μαθημένο “πρέπει”;
Ο στόχος δεν είναι να εγκαταλείψεις τη φιλοδοξία ή την ευθύνη,
αλλά να μάθεις να ζεις με πιο ανθρώπινους ρυθμούς.
Να χαίρεσαι όσα πετυχαίνεις.
Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να μην είναι τέλειος.
Να ξαναβρίσκεις την ηρεμία, τη χαρά και τη σύνδεση με τη ζωή σου.