Μοναξιά & Ανήκειν
«Μέσω των άλλων γινόμαστε εμείς» – Vygotsky
Η μοναξιά δεν είναι απλώς η απουσία ανθρώπων γύρω σου. Είναι να νιώθεις ότι δεν ανήκεις πουθενά. Ότι κανείς δεν σε καταλαβαίνει πραγματικά, ότι οι σκέψεις και οι εμπειρίες σου δεν συναντούν κανέναν άλλον.
Και γνωρίζω πως όλοι μας, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, έχουμε βρεθεί εκεί. Ακόμη κι όταν γύρω μας υπάρχει κόσμος, μπορούμε να νιώθουμε απελπιστικά μόνοι.
Με τα χρόνια έχω καταλάβει ότι η ευτυχία δεν είναι ατομικό project, όσο κι αν αυτό προσπαθούν να μας πείσουν. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ανθίσει στην απομόνωση. Η ψυχική μας υγεία φτιάχνεται μέσα στις σχέσεις, μέσα στις ομάδες που μας δίνουν την αίσθηση του ‘ανήκειν’.
Δεν χτίζεται στο «εγώ», αλλά στο «εμείς».
Αυτό το έμαθα μέσα από την έρευνά μου με πρόσφυγες στην Ελλάδα. Παρά τις τεράστιες δυσκολίες, αυτό που τους κρατούσε όρθιους δεν ήταν μόνο η δική τους «ατομική δύναμη», αλλά η κοινότητα που σχημάτιζαν μεταξύ τους. Το «είμαστε μαζί σε αυτό» τους τροφοδοτούσε με ελπίδα, αισιοδοξία και νόημα. Μου έχει αποτυπωθεί η φράση ενός πρόσφυγα, που μου είπε:
«Το πρόβλημα που αφορά και άλλους δεν είναι πρόβλημα. Το πρόβλημα που αφορά μόνο εσένα είναι πρόβλημα».
Η ψυχική ισορροπία λοιπόν, δεν κατακτιέται κοιτώντας αποκλειστικά μέσα μας, αλλά όταν στρεφόμαστε και προς τα έξω. Σε σχέσεις, σε ομάδες, σε κοινότητες που έχουν σημασία για εμάς και που αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας ως μέλος τους. Όλοι μας έχουμε ανάγκη να σκεφτόμαστε και να μας σκέφτονται σε πληθυντικό αριθμό.
Ψυχοθεραπεία
αίσθηση του ‘ανήκειν’ είναι βασική ανάγκη
Στην ψυχοθεραπεία, βλέπω ξανά και ξανά πως η αίσθηση του ‘ανήκειν’ είναι βασική ανάγκη. Δεν πρόκειται για κάτι που το μαθαίνεις, αλλά για κάτι που το βιώνεις. Γι’ αυτό προσπαθώ η θεραπευτική σχέση να είναι η ίδια μια εμπειρία «εμείς». Να μπορούμε να πούμε με ειλικρίνεια: «Είμαστε εδώ μαζί σε αυτό», όχι γιατί πιστεύω ότι αυτό βοηθάει τον άνθρωπο που έχω απέναντί μου, αλλά γιατί αυτή η συνάντηση έχει τη δύναμη να βοηθήσει και να αλλάξει και εμένα.
Το πιστεύω βαθιά.
Η δύναμη της θεραπείας, είναι να δώσει την αίσθηση του «δεν είμαι μόνος» με τέτοιον τρόπο, ώστε να μπορεί να την μεταφέρει κάποιος εκεί έξω, στη δική του ζωή, με τους δικούς του ανθρώπους, στις δικές του κοινότητες.
Αυτό προσδοκώ σε κάθε σχέση θεραπευτική: να λειτουργεί σαν γέφυρα.
Για να θυμόμαστε όλοι κάτι απλό και ουσιαστικό: δεν φτιάχτηκε κανείς για να τα καταφέρνει μόνος.